BOORNBERGUM – Ten zuiden van Boornbergum wordt onderzocht of in de toekomst grondwater kan worden gewonnen voor de productie van drinkwater. Waterbedrijf Vitens ziet het gebied als een kansrijke locatie voor een nieuwe drinkwaterwinning. Als de plannen doorgaan, wordt het opgepompte water gezuiverd in Noardburgum.
De mogelijke drinkwaterwinning is onderdeel van de plannen van Vitens om de drinkwatervoorziening in Fryslân ook op de lange termijn op peil te houden. Het waterbedrijf werkt aan een nieuwe productielocatie in Noardburgum, die naar verwachting minstens vijftig jaar mee moet kunnen.
Daarvoor is voldoende geschikt grondwater nodig. Op dit moment wordt onder meer water gewonnen bij Garyp, Noardburgum en Nij Beets. Daar speelt echter een probleem: in het grondwater komt steeds meer zout voor. Het verwijderen van dat zout vraagt extra energie en maakt de drinkwaterproductie duurder.
Een nieuwe winning bij Boornbergum zou volgens Vitens kunnen helpen om de bestaande locaties te ontlasten. Door daar minder grondwater op te pompen, kan ook de hoeveelheid zout grondwater die wordt aangetrokken worden beperkt. De bestaande winningen zouden daardoor mogelijk langer bruikbaar blijven en er is minder energie nodig voor de zuivering.
Diep grondwater onder Boornbergum
Dat juist Boornbergum in beeld is, is geen toeval. De provincie Fryslân heeft onderzocht welke gebieden geschikt zijn voor de toekomstige drinkwatervoorziening. Boornbergum kwam daarbij naar voren als een mogelijke locatie.
Ook Vitens heeft inmiddels onderzoek in het gebied uitgevoerd. Daaruit blijkt dat er mogelijkheden zijn om zoet grondwater te winnen zonder dat dit naar verwachting grote gevolgen heeft voor de omgeving. Het water bevindt zich diep in de ondergrond, in zogenoemde watervoerende lagen. Deze lagen zijn aan de bovenkant afgedekt met slecht doorlatende kleilagen. Daardoor is er maar beperkt contact tussen het diepe grondwater en de bovenliggende grondlagen.
Voor Boornbergum is bovendien van belang dat de locatie relatief dicht bij Noardburgum ligt. Een nieuwe winning kan daardoor volgens Vitens relatief eenvoudig worden aangesloten op de bestaande drinkwaterinfrastructuur. Dat maakt het mogelijk om de winning in de toekomst flexibel in te zetten om andere locaties te ontlasten.
Boornbergum is daarnaast opgenomen in de Friese drinkwaterstrategie ‘Wetter Foar Letter’, waarin wordt gekeken naar de drinkwatervoorziening van Fryslân op de langere termijn.
Meepraten over de plannen?
De plannen bevinden zich nog nadrukkelijk in de onderzoeksfase. Vitens wil daarom samen met de omgeving optrekken bij de milieueffectrapportage (MER). Daarvoor wordt een klankbordgroep samengesteld met onder meer agrariërs, omwonenden en natuurorganisaties.
De klankbordgroep kan meedenken over de verschillende scenario’s, kennis en ervaringen uit het gebied aandragen en helpen bij het onderbouwen van keuzes. Op die manier wil Vitens ook de lokale kennis meenemen in het onderzoek naar de mogelijke drinkwaterwinning bij Boornbergum.
Op donderdag 8 oktober a.s.. geeft Vitens tijdens een bijeenkomst meer uitleg over de klankbordgroep. Belangstellenden kunnen daar ook aangeven of zij willen deelnemen.
Gevolgen voor omgeving
Naast de inbreng van de omgeving onderzoekt Vitens verschillende mogelijkheden en scenario’s voor de nieuwe winning. In de milieueffectrapportage worden ook de mogelijke gevolgen voor de omgeving in beeld gebracht. Onder meer de effecten op de bodem en het grondwater, de natuur en het gebruik van het gebied worden onderzocht.
Hoewel Boornbergum uit eerdere onderzoeken als kansrijke locatie naar voren komt, staat dus nog niet vast dat er daadwerkelijk een drinkwaterwinning komt.
Vergunning in 2028?
De komende jaren staan vooral in het teken van onderzoek. Als uit de onderzoeken blijkt dat drinkwaterwinning bij Boornbergum mogelijk en verantwoord is en de procedures volgens planning verlopen, wil Vitens in 2028 een vergunning aanvragen bij de provincie Fryslân voor het onttrekken van grondwater voor de drinkwaterproductie.
Voor Boornbergum betekent dat dat er de komende tijd nog veel onderzocht moet worden. De vraag is uiteindelijk of de grond onder het dorp daadwerkelijk een rol gaat spelen in de toekomstige drinkwatervoorziening van Fryslân – en wat dat precies betekent voor het gebied en zijn inwoners.
