LEEUWARDEN – Met de ‘Friese Aanpak Stikstofreductie & Natuurherstel’ (FASN) komt de provincie met een eigen aanpak om Fryslân zo snel mogelijk van het stikstofslot te krijgen. Het belangrijkste doel is om de verlening van natuurvergunningen volgend jaar al op gang te brengen zodat er, ook in Zuidoost Fryslân, weer ruimte komt voor woningbouw, infrastructuur, landbouw en energieprojecten. ‘Wij zijn ervan overtuigd dat dit de oplossing voor Fryslân is, aldus gedeputeerde Matthijs de Vries van Natuur.

Officieel zit Nederland al vanaf 2019 ‘op slot’ vanwege te hoge stikstof-uitstoot. Het betekent dat er geen vergunningen worden verleend voor activiteiten die extra stikstof uitstoten, omdat kwetsbare natuurgebieden overbelast zijn. Bouwprojecten lopen hierdoor vertraging op of komen stil te liggen en boeren kunnen vaak geen stallen uitbreiden of moderniseren omdat dit extra ammoniakuitstoot oplevert. Een bittere pil voor bijvoorbeeld de ruim 600 agrarische bedrijven in Smallingerland, Opsterland en Heerenveen.

Win-winsituatie

Maar, als de provincie met een goed plan van aanpak komt, zouden er komend jaar wel weer vergunningen kunnen worden verleend. ‘We’ zouden in Fryslân dan weer van het slot af kunnen. Daar is de Friese aanpak nu voor bedoeld. Terwijl het Ministerie uitgaat van 44% stikstofreductie, denkt de provincie dat 30% voldoende is om weer van het slot te kunnen. Gedeputeerde Abel Kooistra van Landbouw: ‘Uit onderzoek van de universiteit van Wageningen is een stikstofreductie van 30% tot 2035 genoeg en dus volgen wij die studie. Wij willen de mensen weer perspectief bieden.’ Collega De Vries ziet de aanpak als een win-win-situatie. ‘We versterken de natuur en dringen de stikstof terug. Een dubbelslag dus. Daarbij gaan we niet alleen voor natuurherstel maar ook voor natuurbeheer. Hiervoor zijn we bezig om geld te krijgen voor 2027.’

Extra aandacht voor Zuidoost-Friesland

In Friesland zijn er in totaal 12 stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. In Zuidoost-Friesland, waaronder een deel van Opsterland, liggen de meest kritieke gebieden zoals de Bakkeveense Duinen. Voor de drie meest belaste gebieden in deze hoek van de provincie, waar ook nog het Fochteloërveen en het Drents-Friese Wold bij horen, geldt het volgende: ze worden opgeknipt in verschillende zones, het natuurgebied en een buffer eromheen, waar per zone andere regels en eisen gelden. Omdat deze natuurgebieden het zwaarst belast worden, komen er extra beperkingen of verplichtingen voor bijvoorbeeld omliggende landbouwbedrijven en de uitstoot. Alleen zal de natuur weer kunnen herstellen.

Weer perspectief

Het belangrijkste doel van beide gedeputeerden is om de vergunningsverlening in Fryslân weer los te krijgen. ‘Voor Fryslân als landbouwprovincie is het cruciaal dat er weer perspectief komt voor onze boeren en de vergunningverlening van het slot gaat. We kiezen voor een Friese aanpak: samen met de sector, op basis van vrijwilligheid, doelsturing en ruimte voor ondernemerschap. Boeren weten vaak zelf het beste wat bij hun bedrijf past. Door daarop te vertrouwen, innovaties te benutten en resultaten goed te monitoren, werken we aan stikstofreductie én een sterke landbouwsector,’ aldus Kooistra. ‘Bij dit alles stellen we drie voorwaarden: het moet juridisch haalbaar zijn, praktisch uitvoerbaar zijn, ook voor de landbouwsector en er moet breed draagvlak voor zijn.’

Natuurherstel gericht aanpakken

Zijn collega van Natuur kijkt ook vooral naar natuurherstel om de vergunningverlening weer mogelijk te maken. ‘Sterke natuur en ruimte voor ontwikkeling gaan hand in hand. Met deze Friese aanpak pakken we natuurherstel gericht aan, gebied voor gebied. Zo werken we toe naar een situatie waarin we vergunningverlening weer verantwoord op gang kunnen brengen en Fryslân weer ruimte krijgt om te bouwen en te ontwikkelen.’

Beide provinciebestuurders hopen dat op 28 oktober Provinciale Staten akkoord gaan met het plan.