HEERENVEEN – Het stroomnet in Nederland is vol. De bouw van nieuwe woonwijken en industriegebieden kunnen vertraging oplopen omdat het net niet snel genoeg is meegegroeid met de vraag naar stroom. Gemeenten in Nederland staan hierdoor voor grote uitdagingen, maar bereiden zich hier op hun eigen manier goed op voor. RTV Fryn kijkt hoe het ervoor staat in Heerenveen.
In het Friese Haagje staat weer veel te gebeuren. Er verrijst straks een compleet nieuwe woonwijk in Heerenveen-West van minimaal 2000 woningen, langs de A7 wordt binnenkort gestart met de verkoop van kavels voor het nieuwe bedrijventerrein Klaverpark en in het centrum staat het nieuwe ABC-complex in de steigers. Vroeger was stroom hierbij een gegeven, nu is het belangrijk om de stroomvoorziening vroegtijdig bij de plannen te betrekken om duidelijkheid te hebben. Ver van tevoren moet een project bij de netbeheerder worden gemeld. Die bepaalt dan of én wanneer er begonnen kan worden. Bij energieschaarste krijgen maatschappelijke functies, zoals woningbouw en ziekenhuizen, voorrang boven andere ontwikkelingen.
Wal en schip
Wethouder Ojanne Chang is zich terdege bewust van de uitdagingen die netcongestie de gemeente biedt. ‘Het frustreert dat er een wachtlijst is vanwege netcongestie, maar het is goed dat maatschappelijke functies daarin voorrang krijgen. Het liefst hebben we helemaal geen wachtlijst, zodat iedereen de capaciteit krijgt die hij nodig heeft.’ Ilja van der Veen is Programmaleider Energietransitie bij de gemeente: ‘Wij zagen dit al vijf tot tien jaar aankomen maar eerst moet de wal het schip blijkbaar keren.’
Dynamisch stroomnet
File op het stroomnet zorgt dus voor voortdurend overleg tussen gemeenten en netbeheerders. Je wilt als gemeente voorkomen dat bepaalde projecten niet door kunnen gaan omdat er geen netcapaciteit beschikbaar is. Flexibiliteit is echter de sleutel. De situatie op het stroomnet is namelijk dynamisch: één nieuwe stroomvraag kan in een specifiek gebied voor knelpunten zorgen, terwijl slimme oplossingen of aanpassingen elders juist weer capaciteit kunnen vrijmaken. Hierdoor kan de beschikbare ruimte op het net van gebied tot gebied en in de tijd veranderen. Het vraagt van de gemeente en de netbeheerder een continue en flexibele aanpak.
Ondernemers
Bedrijven zijn in grote mate afhankelijk van een goed functionerend stroomnet. Van der Veen: ‘Netcongestie zorgt voor samenwerking. Een mooi voorbeeld hiervan is bedrijventerrein Heerenveen-zuid. Hier brengen we al vijf jaar ondernemers samen. De ondernemers hebben met elkaar een intentieovereenkomst getekend waarin ze aangeven dat ze gezamenlijk aan de slag gaan om oplossingen te vinden voor netcongestie.’
Een andere uitdaging is de ontwikkeling van bedrijventerrein Klaverpark langs de A7. Chang: ‘Hier hebben we een aansluiting van 1,7 MW maar voor het bedrijventerrein is waarschijnlijk veel meer nodig.’ Nu ligt er ook een groot zonnepark naast. Dit park is eigendom van de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie (SHEC). Samen met de SHEC en Liander is de gemeente nu aan het verkennen hoe de stroom van het zonnepark gebruikt kan worden door de bedrijven die er straks komen.
Klaverpark zal waarschijnlijk een pilot-project worden van Liander. Chang: ‘Maar hierdoor kunnen we de bedrijven toch voorzien van stroom waar dit op andere bedrijventerreinen in Friesland niet mogelijk is. Zo moet je dus samenwerken en vindingrijk zijn.’
Woningen
Een handjevol nieuwbouwprojecten levert de komende jaren duizenden nieuwe inwoners op. Langs de snelweg A32 komen 800 woningen terwijl in Heerenveen-West minimaal 2000 nieuwe huizen worden gebouwd. De wijk wordt daarmee bijna even groot als Skoatterwâld. Hierover is bij de wethouder vooralsnog geen netcongestie-paniek. ‘In Heerenveen zijn we al goed bezig. Als we een aansluiting hebben, kijken we ook meteen hoe we hier het maximale uit kunnen halen. Dat we een nieuwe woonwijk of school meteen ook energiebewust kunnen inrichten zodat we meer halen uit de netcapaciteit die we afnemen. Denk aan de inzet van buurt- of wijkbatterijen.’
De komende jaren zullen netbeheerders ook actief de bestaande woonwijken intrekken om nieuwe transformatorhuisjes te bouwen. Dit is nodig omdat ook in bestaande woonwijken de stroombehoefte steeds groter wordt door o.a. elektrische auto’s en warmtepompen. ‘In Heerenveen wordt dat een verdubbeling van de trafohuisjes die we hebben,’ rekent Chang even snel uit.
NuLelie
Een boost voor de gemeente is de start dit voorjaar van het NuLelie-project bij Akkrum. Hier wordt 54 kilometer 20KV-kabel door drie gemeenten aangelegd. Die extra capaciteit is essentieel voor de ontwikkelingen in Heerenveen. Wethouder Chang: ‘Het is goed dat Liander met het NuLelie-project blijft bouwen aan het energienet. Die extra capaciteit is essentieel voor de ontwikkelingen in Heerenveen. Tegelijkertijd groeit de vraag naar elektriciteit zo snel dat uitbreiding van het net alleen niet de volledige oplossing is; netcongestie blijft de komende jaren een gegeven. We moeten daarom aan twee kanten werken: Liander moet blijven bouwen aan de uitbreiding van het net en wij blijven, samen met ondernemers, coöperaties en inwoners, zoeken naar manieren om slimmer om te gaan met de capaciteit die we al hebben.’
Energiesparing thuis
Uiteraard kan elk huishouden in Heerenveen ook een handje helpen. Hoe minder energie je thuis verbruikt, hoe meer dit het lokale elektriciteitsnet ontlast. Energiecoaches trekken er al op uit om particulieren te informeren over duurzame energie-mogelijkheden. Chang: ‘Eigenlijk moeten we aan twee kanten werken. Netbeheerders moeten blijven bouwen aan de uitbreiding van het net en wij blijven, samen met ondernemers, coöperaties en inwoners, zoeken naar manieren om slimmer om te gaan met de capaciteit die we al hebben.’
Stroomhuisje bij Thialf
Het stroomhuisje bij Thialf heeft een belangrijke functie in de regio. Door de koppeling via de infrastructuur van Liander kan Thialf functioneren als een zogenaamde ‘energiehub’. Op momenten dat het net overbelast dreigt te raken, vangt het systeem stroom op, en levert het juist stroom terug als er tekorten zijn op het nabijgelegen bedrijventerrein Heerenveen-Zuid.
