SMALLINGERLAND – Het stroomnet in Nederland is vol. De bouw van nieuwe woonwijken en industriegebieden kunnen vertraging oplopen omdat het net niet snel genoeg is meegegroeid met de vraag naar stroom. Gemeenten in Nederland hebben hierdoor grote uitdagingen, maar bereiden zich hier op hun eigen manier goed op voor. We kijken hoe het ervoor staat in Smallingerland.
‘Het is iets wat je overkomt en een enorme uitdaging voor Smallingerland. Er is een wachtlijst, en niet alles kan zomaar meer wat vroeger wel kon. We werken samen met de netbeheerders aan de verzwaring van het net maar dat duurt lang. In de tussentijd moeten we creatief zijn om verder te kunnen ontwikkelen met nieuwe energiesystemen,’ vat wethouder Mirjam Bakker van Energietransitie de situatie rond het fenomeen netcongestie samen. We spreken haar in het voormalige zwembad De Welle dat tijdelijk onderkomen van de gemeente is nu het gemeentehuis druk wordt verbouwd. Ook Andrea Poelstra-Bos is van de partij. Zij is beleidsontwikkelaar Duurzame Energie.
Onzeker aspect
File op het stroomnet zorgt ook voor Smallingerland voor de nodige uitdagingen. ‘Het is onduidelijk of we wel voldoende elektriciteit hebben,’ vertelt Bakker. ‘Een aantal bedrijven staan nu op de wachtlijst voor een stroomaansluiting. Voor de woningbouw hebben we vooralsnog geen vertraging. Maar het blijft een onzeker aspect bij onze plannen.’
Eerder aanvragen
De gemeente probeert zich niet door netcongestie te laten verrassen. Experts zagen het probleem al ruim van tevoren aankomen. Op 1 oktober opent de nieuwe regeling ‘Eerder Aanvragen’. Gemeenten kunnen vanaf die dag plannen voor nieuwbouw en onderwijshuisvesting tot wel 10 jaar voor de geplande oplevering indienen. Nu maar afwachten wat er mogelijk is.
Unieke werkwijze
Op bedrijventerrein Azeven Noord is gemeente met een voor Nederland unieke werkwijze bezig. Andrea Poelstra-Bos: ‘Als nieuw bedrijf krijg je nu niet meteen een aansluiting op het stroomnet,’ begint ze. ‘Maar een groep vooruitstrevende ondernemers sloeg de handen ineen om gebruik te maken van de nieuwe mogelijkheid voor een groepscontract bij Liander en zo opwek en gebruik op elkaar af te stemmen. Vaak is netcongestie het gevolg van te veel verbruik op hetzelfde moment. Als je de totaalhoeveelheid aan energie weet die je met elkaar verbruikt, dan kun je onderling verdelen wie wat wanneer verbruikt. Je hebt dan een betere balans op het stroomnet en je kunt pieken vermijden.’
Green Deal
Smallingerland is de eerste gemeente in Nederland die zo’n groepscontract met Liander heeft afgesloten. De gemeente helpt de bedrijven verder om inzichtelijk te krijgen wanneer hun stroompieken zijn. ‘En we hebben natuurlijk ook onze Green Deal De Haven waarbij we het lokale bedrijfsleven in dit industriegebied grootschalig verduurzamen,’ vertelt Bakker. ‘We helpen bedrijven met energiescans om ze inzicht te geven in hun energieverbruik.’ De Deal werd in maart gesloten en is een samenwerking tussen Bedrijvenkring De Haven, de Rabobank, Ynbusiness en de Gemeente Smallingerland.
Netverzwaring en trafohuisjes
Het probleem bij netcongestie wordt vooral veroorzaakt door het verouderde net. De bestaande ondergrondse stroomkabels zijn te dun voor de hoeveelheid stroom die er nu doorheen moet. Netbeheerder Liander zal het net dus moeten ‘verzwaren’ met dikkere kabels en in Smallingerland honderden transformatorhuisjes bij gaan bouwen. Naast het onderstation aan de Tussendiepen zal Tennet bovendien nog een nieuw onderstation bouwen om het hoog- en middenspanningsnet ook optimaal klaar te maken voor de toekomst.
Zoals gezegd: er staan met name bedrijven in de wachtstand. Voor nieuwe woningen is tot nu toe geen vertraging, maar we weten pas volgend jaar of alle aanvragen die we tot 10 jaar vooruit hebben ingediend doorgaan. Poelstra-Bos: ‘We gaan nu 10 jaar van tevoren zoveel mogelijk aanvragen zodat Liander hier rekening mee kan houden bij de verzwaring van het net.’
Toekomstgericht bezig
Maar er ligt ook een schone taak voor de burgers in Smallingerland. Door zorgvuldig om te gaan met het elektriciteitsverbruik en te verduurzamen kunnen ook zij de druk op het stroomnet verminderen. ‘Er zijn natuurlijk ook nog tal van subsidies voor het isoleren van de woningen en bedrijven,’ licht Poelstra-Bos toe. ‘Maar ik denk dat wij toekomstgericht zijn en zo onze bedrijven en inwoners zekerheid bieden in stroomvoorziening én duurzame oplossingen,’ sluit wethouder Bakker af.
