Op maandag 19 januari heeft Wilma Couperus op uitnodiging van Smelne’s Erfskip in Museum Drachten een lezing gegeven over de werkkampen Wurksathe en Sparjebird. Deze kampen hebben van 1941-1947 in Hemrik gestaan. Wilma Couperus is oprichter van Stichting Werkkampen Hemrik. De belangstelling was overweldigend, de interesse was zelfs zo groot dat er apart nog stoelen moesten worden bijgezet.
In Hemrik hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog twee werkkampen van de Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD) gestaan: Wurksathe en Sparjebird. De twee werkkampen van de Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD) zijn in het voorjaar van 1941 gebouwd en de eerste lichting arbeidsmannen kwam in juni 1941. In Nederland hebben naar schatting vijfenzestig NAD werkkampen gestaan, waarvan acht in Friesland waarvan twee in Hemrik.
Naast activiteiten als exercitie, sport, zang en vorming, bestonden de arbeidsdiensten vooral uit ontginningen, graafwerkzaamheden en het rooien van aardappels.
Hoewel de NAD een Nederlandse overheidsorganisatie was en dus niet als fout werd gezien, hing er toch een geur van fout omheen. Het kader bestond grotendeels uit NSB’ers en aanhangers van het nationaalsocialisme. Via vorming en scholing werd het nationaalsocialistisch gedachtegoed verspreid onder jonge arbeidsmannen. Zo hoopte men op nieuwe aanwas die kon worden ingezet voor de Duitse oorlogsindustrie. Aanmelding was aanvankelijk vrijwillig, echter doordat het aantal aanmeldingen minder was dan waarop de Duitsers hoopten, werd het vanaf 1942 verplicht gesteld voor mannen tussen 18 en 23 jaar.
Op 14 april 1945 is Opsterland bevrijd. Enkele dagen later, op 17 april werden de eerste NSB’ers, collaborateurs en moffenmeiden opgepakt in Gorredijk en gebracht naar kamp Sparjebird, wat vanaf dat moment de functie van interneringskamp kreeg. Daar verbleven de gevangenen in afwachting van hun straf. Tijdens de interneringsperiode werd het kamp bewaakt en was het omheind met prikkeldraad. Die eerste weken heerste er een grimmige sfeer. De bewaking bestond grotendeels uit verzetsmensen die vol wrok zaten en hun woede op de gevangenen botvierden. Later werd professionele bewaking ingezet. In 1947 werd het kamp opgeheven en werden de barakken en inventaris verkocht.
Naast de lezing die Wilma Couperus gaf, heeft ze ook lesmateriaal ontwikkeld, om met dit verhaal scholen te gaan bezoeken. Onderdeel van het lesmateriaal is o.a. een maquette van hoe het werkkamp er ongeveer uit gezien moet hebben. Het is zo belangrijk om datgene wat ooit gebeurd is in de 2e Wereldoorlog te blijven vertellen aan de volgende generatie.
