DRACHTEN – Ziekenhuis Nij Smellinghe moet stoppen met het uitvoeren van bepaalde nierkankeroperaties. De behandelingen worden voortaan geconcentreerd bij Frisius MC in Leeuwarden. Het ziekenhuis verzette zich tegen het besluit van de zorgverzekeraars en stapte naar de rechter, maar kreeg in een kort geding geen gelijk. De uitspraak betekent voorlopig een streep door de nierchirurgie in Drachten, ondanks investeringen in een nieuwe operatierobot.
De rechtbank oordeelt dat Nij Smellinghe zich voorlopig moet houden aan de afspraken over de concentratie van complexe ziekenhuiszorg. Vanaf 12 december mag het ziekenhuis geen zogenoemde partiële nefrectomieën meer uitvoeren. Bij deze operatie wordt een deel van de nier verwijderd, bijvoorbeeld vanwege nierkanker.
Vanaf volgend jaar geldt de beperking ook voor andere lokale behandelingen bij (een vermoeden van) nierkanker. Patiënten die deze zorg nodig hebben, worden voortaan doorverwezen naar Frisius MC in Leeuwarden.
Zorgverzekeraars willen concentratie van nierkankerzorg
Het besluit komt van zorgverzekeraars Zilveren Kruis en VGZ. Zij maakten al in oktober vorig jaar bekend dat de nierkankerbehandelingen in Friesland op één locatie moesten worden geconcentreerd: Leeuwarden. Nij Smellinghe was het daar niet mee eens en besloot de operaties voort te zetten.
Dat had financiële gevolgen. De zorgverzekeraars vergoedden nog maar 75 procent van de behandelkosten. De overige 25 procent nam Nij Smellinghe voor eigen rekening. Het ziekenhuis wilde daarmee voorkomen dat patiënten direct de gevolgen zouden ondervinden van het besluit.
Landelijke afspraken
De concentratie van nierkankerzorg maakt deel uit van landelijke afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Daarin is vastgelegd dat bepaalde complexe behandelingen in een kleiner aantal ziekenhuizen moeten plaatsvinden. De achterliggende gedachte is dat artsen door vaker dezelfde operaties uit te voeren meer ervaring opdoen. Dat moet de kwaliteit en veiligheid van de zorg verbeteren.
Voor nierkanker geldt een volumenorm van minimaal vijftig lokale behandelingen per ziekenhuis per jaar. Nij Smellinghe haalt dat aantal niet, terwijl Frisius MC in Leeuwarden wel aan de norm voldoet.
Investering in nieuwe operatierobot
Het besluit is voor Nij Smellinghe extra wrang omdat het ziekenhuis juist heeft geïnvesteerd in moderne operatietechnologie. In februari liet het ziekenhuis weten bewust een nieuwe operatierobot te hebben aangeschaft.
Nij Smellinghe voert al ongeveer vijftien jaar nierchirurgie uit en is ervan overtuigd dat de kwaliteit van de behandelingen goed is. Het ziekenhuis vindt dat niet alleen het aantal operaties bepalend moet zijn voor de kwaliteit van de zorg. Ook de ervaring van specialisten, de beschikbare apparatuur en de behandelresultaten zouden moeten meewegen.
Voldoen aan volumenorm
Daarmee raakt de kwestie aan een bredere discussie in de ziekenhuiszorg: moet complexe zorg altijd worden geconcentreerd in ziekenhuizen die aan een bepaalde volumenorm voldoen, of moet er ook ruimte zijn voor ziekenhuizen die met ervaren specialisten en moderne apparatuur goede resultaten behalen?
Rechter geeft zorgverzekeraars voorlopig gelijk
Nij Smellinghe vond dat zorgverzekeraars niet zomaar konden bepalen welke behandelingen het ziekenhuis wel en niet mag uitvoeren. Daarom stapte het ziekenhuis naar de rechter.
De rechtbank geeft de zorgverzekeraars in het kort geding voorlopig gelijk. Volgens de rechter mochten zij erop vertrouwen dat de afspraken over de concentratie van zorg geldig waren en mocht Nij Smellinghe daarop worden aangesproken.
Opmerkelijk is dat er tegelijkertijd juridische vragen bestaan over de afspraken die de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) in het kader van het Integraal Zorgakkoord heeft gemaakt. De geldigheid daarvan kan mogelijk nog in een bodemprocedure worden getoetst.
De uitspraak in het kort geding betekent dan ook niet dat de juridische discussie definitief is beslecht. Een bodemrechter kan later nog tot een ander oordeel komen.
Of Nij Smellinghe in hoger beroep gaat, is nog niet bekend. Het ziekenhuis bestudeert de uitspraak en wil voorlopig niet inhoudelijk reageren.
Patiënten moeten naar Leeuwarden
Voor patiënten betekent het besluit dat zij voor nierkankeroperaties voortaan naar Frisius MC in Leeuwarden moeten. De nierkankerzorg verdwijnt daarmee niet uit Friesland, maar wordt op één locatie geconcentreerd.
Voor Nij Smellinghe betekent de rechterlijke uitspraak voorlopig dat een behandeling die het ziekenhuis al vijftien jaar aanbiedt, uit het zorgaanbod verdwijnt. De vraag of het ziekenhuis zich daarbij definitief moet neerleggen, blijft voorlopig open.
