DRACHTEN – Wie straks door de oude kloostergangen van het Karmelklooster loopt, doet dat niet meer voor een concert, tentoonstelling, huwelijk of rondleiding. De monumentale gangen krijgen een nieuwe functie. Ze worden onderdeel van een wooncomplex. De verkoop van de 38 appartementen start op 22 oktober.

De bestemming van het monumentale complex veranderde de afgelopen jaren meerdere keren. Nu komt er eindelijk een nieuwe toekomst. In het voormalige klooster komen twintig appartementen. In de kloostertuin verrijst een nieuw gebouw met nog eens achttien appartementen.

Als de bouw volgens planning verloopt, kunnen de eerste bewoners in 2028 hun intrek nemen.

Een klooster dat geen klooster meer is

Het Karmelklooster werd in verschillende fasen gebouwd. In 1936 verscheen de oostelijke vleugel. In 1947 volgde de zuidelijke vleugel met de karakteristieke kapel. In 1955 waren ook de noordelijke en westelijke vleugel klaar. Zo ontstond het bekende carré rond de binnentuin. Architect Arjen Witteveen ontwierp het klooster in de stijl van de Delftse School. De bouwstijl is sober en ingetogen. Geen opvallende vormen, maar degelijke materialen en een tijdloze uitstraling.

Die aanpak heeft standgehouden. Het Karmelklooster is vanwege zijn cultuurhistorische waarde aangewezen als Rijksmonument. Het is bovendien het enige Rooms-Katholieke Rijksmonument in Friesland.

En juist dit monument krijgt nu een heel nieuw leven.

Van zusters naar concerten en tenoonstellingen

Het Karmelklooster was lange tijd veel meer dan een religieus gebouw. Nadat de zusters waren vertrokken, groeide het uit tot een bijzondere ontmoetingsplek. Er waren concerten en lezingen. Er werden tentoonstellingen gehouden. Ook voor huwelijken, jubilea, reünies en andere bijzondere bijeenkomsten wisten mensen het klooster te vinden. De voormalige eigenaar kijkt terug op 28 jaar in het gebouw. In 1993 kochten hij en Jan het klooster van de Karmelietessen. Hun doel was om het bijzondere gebouw voor het noorden te behouden. In die jaren vonden er onder meer 31 tentoonstellingen plaats.

Aan die periode kwam in 2021 een einde. Op 16 augustus van dat jaar werd het Karmelklooster verkocht.

Eerst een huis voor mensen met dementie

Na de verkoop leek het klooster een heel andere bestemming te krijgen. Er waren plannen voor een woon- en zorglocatie voor mensen met dementie. Architect Hans Achterbosch uit Leeuwarden maakte daarvoor een ontwerp. Het klooster zou 32 kamers krijgen van 40 tot 45 vierkante meter. Per acht bewoners zou er een gezamenlijke huiskamer en keuken komen.

Ook bij dat plan bleef veel van het monument behouden. De kruisgangen op de begane grond zouden blijven bestaan. Ook de tuinen en de grote bomen moesten worden gespaard. De bestemming paste volgens de toenmalige eigenaar goed bij het gebouw. Het klooster zou daarmee weer een plek worden om te wonen en te leven. Toch ging ook dit plan niet door.

Nu: wonen achter de kloostergangen

De huidige plannen van ontwikkelaar Sujo zorgen opnieuw voor een andere toekomst. Het klooster wordt geen zorginstelling, maar een woongebouw. In het monument komen twintig appartementen. De kloostergangen, binnentuin en het zadeldak blijven behouden. Ook de sobere uitstraling en de karakteristieke carrévorm blijven zichtbaar. Achter het klooster komt een nieuw gebouw met achttien appartementen.

De nieuwbouw krijgt geen losstaand karakter. De vorm sluit aan op het carré van het oude klooster. Zo moet de sfeer van het historische complex ook in het nieuwe deel voelbaar blijven. Daarmee is de ontwikkeling ook een zorgvuldige opgave. Het gaat tenslotte om een Rijksmonument. Niet alles kan zomaar worden aangepast.

Van stilte naar nieuw bruisend leven

De geschiedenis van het Karmelklooster laat vooral zien hoe een gebouw steeds opnieuw een bestemming kan krijgen. Eerst woonden hier de Karmelietessen. Daarna kwamen bezoekers voor concerten, tentoonstellingen, huwelijken en bijeenkomsten. Vervolgens lag er een plan voor een woonzorgvoorziening. Nu komt er opnieuw een woonbestemming. De toekomstige bewoners krijgen straks meer dan alleen een appartement. De kloostergangen, de binnentuin en de karakteristieke architectuur blijven onderdeel van hun dagelijkse omgeving.

Het Karmelklooster blijft daarmee een bijzondere plek in Drachten. Alleen de mensen die er straks wonen zijn anders.

Artist impression: Makelaardij Friesland