DRACHTEN – Een peuk in de berm, een plastic verpakking op straat of afval langs de waterkant: het lijkt onschuldig, maar een regenbui kan ervoor zorgen dat het uiteindelijk in een sloot of vaart belandt. Tijdens Skjin Wetter gaan van 3 tot en met 10 oktober honderden Friese vrijwilligers aan de slag om dat afval voor te zijn. Ook in Smallingerland trekken scholen, verenigingen en organisaties eropuit want: ‘Rondzwervend afval gaat niet vanzelf weg.’
Onder het motto ‘Wat jij doet, stroomt door’ vraagt de Friese Milieu Federatie (FMF) dit jaar aandacht voor de kwaliteit van het Friese water. In Smallingerland doen onder meer het Gomarus College Drachten, Walburg Zorg, roeivereniging De Dragt, Partij voor de Dieren, Het Drachtster Lyceum en Stichting Iepen Lânskip om’e Botmar mee.
Afval rondom en in het water aanpakken
De opruimacties verschillen per deelnemer. Leerlingen van het Gomarus College maken zwerfafval rond de school schoon in plaats van biologieles te volgen. Het Drachtster Lyceum richt zich op de parken in de omgeving. Vanuit Walburg Zorg gaat een groep van de dagbesteding in Drachten op pad. Ook vanaf het water wordt afval aangepakt. Roeivereniging De Dragt organiseert vrijwel de hele actieweek opruimacties en haalt vanuit de boot met schepnetten zwerfafval uit het water. Partij voor de Dieren ruimt afval op in Drachten en Stichting Iepen Lânskip om’e Botmar neemt het gebied rond ’t Botmar onder handen.
Niet alle afval is zichtbaar
Met de actie wil de FMF niet alleen aandacht vragen voor wat zichtbaar in het water terechtkomt. Een deel van de vervuiling is veel moeilijker te zien. Microplastics, PFAS en medicijnresten kunnen via producten en huishoudelijk gebruik uiteindelijk in het milieu belanden.
Volgens de FMF begint de kwaliteit van water daarom niet pas bij de slootkant. Ook keuzes thuis en onderweg spelen een rol. Oude medicijnen kunnen bijvoorbeeld via het afvalwater in het milieu terechtkomen als ze niet op de juiste manier worden ingeleverd. ‘Rondzwervend afval gaat niet vanzelf weg,’ zegt Mayte Leinenga, projectleider Skjin Wetter bij de FMF. ‘Een regenbui of windvlaag kan een peuk, plastic verpakking of ander zwerfafval richting straatput, sloot of vaart meenemen. Wat we vandaag opruimen, krijgt de kans niet om door te stromen.’
Samen schoonmaken
In Fryslân doen tijdens de actieweek honderden vrijwilligers mee. Sommigen doen al jaren mee, anderen sluiten dit jaar voor het eerst aan. Juist die lokale aanpak is volgens de FMF belangrijk: inwoners weten vaak zelf waar afval zich ophoopt en welke plekken een opruimbeurt kunnen gebruiken.
Wie niet aan een georganiseerde actie meedoet, kan volgens de FMF ook zelf bijdragen. Een zakje meenemen tijdens een wandeling en onderweg afval oprapen is een eenvoudige manier. Daarnaast wijst de organisatie op keuzes thuis, zoals het correct inleveren van medicijnen en het beperken van producten die microplastics of moeilijk afbreekbare stoffen kunnen bevatten.
De boodschap van Skjin Wetter is daarmee eenvoudig: wat op straat begint, kan in het water eindigen. En andersom begint schoon water ook bij wat mensen vandaag zelf doen.
