HOORNSTERZWAAG – Boeren in Zuidoost-Fryslân kunnen geld krijgen voor plannen die hun bedrijf klaar maken voor de toekomst. Toch komen er nog maar weinig aanvragen uit de landbouw. Tine Bijstra uit Hoornsterzwaag ziet daar een duidelijke reden voor: ‘Boeren weten niet goed welke kant het opgaat.’

Bijstra kent de landbouw goed. Ze was jarenlang melkveehouder. Ook was ze Statenlid en bestuurslid van Wetterskip Fryslân. Nu is ze betrokken bij LEADER in Zuidoost-Fryslân. Dat is een Europees programma voor het platteland. LEADER geeft geld aan plannen die de regio sterker en leefbaarder maken. Sinds de start in Zuidoost-Fryslân zijn achttien plannen geholpen. Het geld ging bijvoorbeeld naar dorpshuizen, een skûtsjecentrum, een voedseltuin en activiteiten voor jongeren. Maar vanuit de landbouw komen nog weinig tot geen plannen.

Boeren zoeken naar een nieuwe toekomst

Volgens Bijstra liggen er juist in de landbouw veel kansen. ‘De regio moet werken aan een toekomstbestendig platteland,’ zegt ze. ‘Daarbij moeten we kijken naar natuur, klimaat en water. Maar ook naar het inkomen van de boer.’ Ze denkt dat boeren op verschillende manieren nieuwe kansen kunnen vinden. Denk aan agrarisch natuurbeheer. Ook agrotoerisme kan een mogelijkheid zijn. Verder kunnen boeren samenwerken bij het gebruik van landbouwgrond. ‘Er zijn genoeg ideeën,’ zegt Bijstra. ‘Maar plannen voor nieuwe manieren van boeren en nieuwe inkomsten komen nog weinig bij LEADER terecht.’

Boeren willen vooral weten waar ze aan toe zijn

Waarom komen er nog zo weinig plannen uit de landbouw? Tine Bijstra denkt dat de onzekerheid over stikstof daar veel mee te maken heeft. ‘Boeren weten niet goed welke kant het opgaat. Ze vragen zich af wat het beleid betekent voor hun eigen bedrijf. Zolang daar geen duidelijkheid over is, is het moeilijk om plannen voor de toekomst te maken.’

Ook de plannen van het kabinet voor de stikstofuitstoot zorgen voor onzekerheid. Het kabinet wil de uitstoot van stikstof en ammoniak flink verminderen. En de omvang van de veestapel moet op sommige plekken omlaag. Tegelijkertijd is er geld aangekondigd voor boeren die hun bedrijf willen aanpassen. Dat geld kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor nieuwe technieken of andere vormen van bedrijfsvoering. Voor sommige boeren kan er ook een regeling komen om te stoppen.

Maar de plannen liggen gevoelig. Niet alle boeren kunnen zich erin vinden. Ook in de politiek is nog niet zeker of er genoeg steun voor komt.

Duidelijkheid geeft ruimte

Bijstra merkt dat boeren vooral behoefte hebben aan duidelijkheid. ‘Agrarische ondernemers moeten vooruit kunnen kijken,’ zegt ze. ‘Pas dan kunnen ze echt aan hun toekomst werken. En pas dan komen de plannen.’ Toch hoopt ze dat boeren niet te lang wachten. ‘Als het zover is, kan LEADER helpen. Wat mij betreft liever vandaag dan morgen. Ik hoop daarom dat we de komende tijd meer aanvragen uit de landbouw krijgen.’